18 Aralık 2020 Cuma

J. Turtle Wood’un Fotoğrafçısı ONBAŞI TROTMAN

 

J. Turtle Wood’un Fotoğrafçısı

ONBAŞI TROTMAN

 Dünyanın 7 Harikasından biri olan Efes Artemis Tapınağı’nı keşfeden İngiliz Demiryolu Mühendisi J. Turtle Wood’un hikayesi ile birlikte Efes’te arkeoloji çalışmaları gayrı bilimsel olarak başlar. Kendi günlüğünde bundan şöyle bahseder;

British Museum’dan Bay Trustees’in yardımıyla kazı izni aldıktan sonra 1863 Mayıs ayında kazılara başladım. Ephesus ve Kolophon’da antik eserleri aramak için 12 aylık bir zamanım vardı. Bulduğum eserleri yurtdışına çıkarabilecektim ama birer kopyasını Osmanlılara vermek zorundaydım.”

Wood’un satırlarıyla tapınağın bulunuş öyküsünü ise şöyle anlatıyor:

1869 yılının son gününde, uzun zaman öncesinde izi kaybedilen ve yine uzun zamandır tekrar aranan tapınağın mermer temelleri yaklaşık yirmi feet (altı metre) derinlikte toprağın altında bulundu. İşcilerden biri beyaz mermerden büyük ve kalın bir temele rastladığı zaman bunun tapınağa ait olabileceğini düşündüm. Sonraki üç gün bayram olduğu için işçiyi birkaç saat daha fazla çalışması ve biraz daha kazması için ikna ettim. 1870 yılbaşı günü bu temelin en sondan bir önceki tapınağa (Arkaik Tapınak) ait olduğu anlaşıldı

Dünyada büyük yankı bulan tapınağın keşfi Wood’a büyük bir ün kazandırmıştı. Aşağıda anlatacağım Onbaşı Trotman ise Wood’un hikâyesini bugüne kadar görmediğimiz fotoğraflar ve bilgiler ışığında geleceğe taşınmasında rol oynayan kişidir.

9 Ocak 1872 yılında “Royal Corp of Engineers” şirketinden üç kişi J. Turtle Wood’un 1869 yılında keşfettiği Efes’teki Artemis Tapınağı’na yardım için gönderildi. Bu kişilerden ikisi yeterli görülmeyerek geri gönderildi. Ancak üçüncü kişi olan Onbaşı Trotman 3 yıl boyunca Wood ile birlikte Efes ve Artemis’in topraklarında olarak geleceğe kadrajından fotoğraflar bıraktı…

Trotman geldiğinde tapınak bulunmuş ve Wood Efes’in diğer bölgelerinde kazı çalışmaları yapıyordu. Kazı fotoğrafçısı olmamasına rağmen dönemin hikayesini bugün bizlere aktaracak kadar ölümsüz kareler yakalamıştır. Bunun yanı sıra Trotman tapınağın sularının kazı için boşaltılması işi ile ilgileniyordu.

1871 yılına gelindiğinde İngiliz donanmasından  HMS Caledonia gemisi ve mürettebatı İzmir Limanına demirleyerek Efes’e geldi. Wood bugüne kadar bulduğu tüm eserleri British Museum’a gönderecekti. Bu sebeple ordunun iş gücünü yanına çağırarak gemi ile Anadolu’nun bağrından Efes’in eserlerini İngiltere’ye kaçırdılar. Kaçırılan eserler bölgeden trenle üç saatlik bir yolculuk ile Smyrna limanına taşındı. Birkaç ay sonra Trotman Efes’e geldiğinde bu hikâyeyi de fotoğrafladı. 


HMS Kaledonya subayları ve denizcileri. Kaptan Lambert ekibinin üyelerine ödünç verdi - Teğmen McQuhae, Teğmen Gambier, Dr Farr ve denizcileri

Trotman boşluk buldukça çevreyi gezmeyi ve fotoğraflamayı önemsedi. Bu yüzden fırsat buldukça İncil’de anlatılagelen 7 kilisenin bulunduğu şehirlere de yolculuk yaparak kadrajından çıkanları günümüze aktardı.

1873 tazında sağlığı bozulsa da 27 Mart 1874’teki son ayrılışına kadar Wood ile çalışmaya devam etti. Wood hem kitabında hem de hazırladığı raporlarda Trotman’dan övgüler ile bahsetmiştir.

Fotoğrafların arşivlenmesi ise Bay Trotman’ın eşi Bayan Trotman tarafından Yunan Cemiyeti’ne bağışlanmasıyla gerçekleşiyor.

Tarihçi 

Tolga MERT


Artemision'dan Kale, İsa Bey Camii ve St. Jean Kilisesine bakış


Kaleden ovaya bakış

Efes Tren İstasyonu 
arkasında şu an olmayan Ephesus Otel ve Bizans Su Kemerleri


     J. Turtle Wood'un Efes kazıları, 1871 HMS Kaledonya'nın korsan görünümlü         mürettebatı, heykelleri İngiltere'ye getiren yayınlanmamış bir fotoğraf.




                                                        Dönemin Ayasuluk erkekleri


                          Dönemin Ayasuluk kadınları ve çocuklar



Kaynak: 

https://www.bsa.ac.uk/2019/11/04/j-t-woods-ephesus-through-the-lens-corporal-j-trotman-archive-images-in-the-bsa-sphs-collection/

Selçuk Efes Kent Belleği #EfesSelçuktanerelergezilir

  Selçuk Efes Kent Belleği Zaman Yolculuğu Efes Selçukluların ve Efes Selçuk’un tarihine, doğasına, insanına ilgi duyanların paylaşım noktas...